BSA


De geschiedenis van menige Engelse motorfabriek gaat terug tot het einde van de negentiende eeuw en sommige zelfs nog verder. Maar BSA's historie gaat terug tot 1689. Dit komt doordat de letters BSA betekenen Birmingham Small Arms. In dat jaar 1689 had William II in zijn pogingen om de Fransen de baas te blijven, zo dringend behoefte aan kanonnen, dat hij een contract sloot met een groep befaamde wapensmeden in Birmingham. Voor de volgende anderhal­ve eeuw bleven de wapensmeden van Birmingham de leveranciers voor het Britse leger. In 1861 werd het bedrijf omgezet in de Bir­mingham Small Arms Company Limited, die een wisselvallig bestaan leidde. In 1880 werd de door E.F.C. Otto ontwikkelde nieuwe fiets in produktie genomen. Een jaar later kwamen de eerste BSA-fietsen op de markt, in hoofdzaak het toen welbekende model met een heel groot voorwiel en een klein achterwiel. Niet lang daarna bracht de fabriek een 'veiligheidsfiets' uit met een door een ketting aangedreven ach­terwiel. Rond de eeuwwisseling was BSA nog steeds een wapenfa­briek, maar ook een gevestigd producent van rijwielen en rijwielon­derdelen. Pas in 1909 werd de eerste BSA-motorfiets gemaakt. Als gevolg van de goede relaties met de overheid inzake wapenleveranties, verkeerde BSA ook in een gunstige positie voor het leveren van andere militaire uitrusting toen in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak. In de oorlogs­jaren groeide de fabriek zodanig uit, dat aan meer dan 20.000 mensen werk werd verschaft. Bij het einde van de vijandelijkheden verkeerde het bedrijf in een economisch sterke positie. De rijwiel- en motor-fietsafdelingen werden gebundeld in BSA Cycles Ltd. De tweewieler-zaak werd professioneel aangepakt en gold niet langer als een soort nevenprodukt van een wapenfabrikant.

Foto: De 750 cc driecilinder Rocket Three van BSA.

In 1923 ging BSA over op massaproduktie van motorfietsen met het model 250 cc met ronde tank. Een indrukwekkende publiciteitsstunt ondernam de fabriek in die jaren door vier man op BSA's de Mount Snowdon in Wales te laten beklimmen. Nog indrukwekkender was de trip die twee BSA zijspancombinaties rondom de wereld maakten in 1926. Zij reden in 18 maanden door 24 landen en legden 32.000 km. af. BSA was de grootste Engelse leverancier van legermotoren. Tussen 1939 en 1945 werden niet minder dan 126.344 legermachines ge­bouwd. De meeste waren 500 cc zijkleppers van het type M 20. Ze waren niet snel, de top lag ergens bij de 80 km/u, maar stonden bekend om hun grote betrouwbaarheid, een reputatie waar BSA ook na de oorlog de vruchten van plukte. De M 20 en de 600 cc M 21 konden nog tot in het begin van de jaren zestig worden verkocht. Omstreeks 1945 kwamen ook merken als New Hudson, Sunbeam en Ariel Motor Cycles onder de vlag van het BSA concern. Nadat in 1951 ook Triumph werd overgenomen was BSA de grootste motorfietsenfabrikant van West-Europa. Hoewel in het begin van de jaren vijftig enkele onderdelen werden afgestoten, waaronder BSA Cycles, omvatte het concern zo'n dertig werkmaatschappijen en evenveel fabrieken. Wegenwacht, leger en politie maakten overal ter wereld gebruik van BSA-motoren. In de nieuwe serie tweecilinders waren de 500 cc A 7 kopklepper en de 750 cc A 10 Golden Flash bijzonder succesvol, terwijl de ééncilinder sportmotor, de Gold Star, in 350 cc en 500 cc kopklepuitvoering zich reeds in zijn produktiejaren een bijna legendarische faam verwierf in trial, wegrace en motorcross. Nog in de jaren 1967 en 1968 vierde het BSA-concern exporttriomfen met BSA- en Triumph-motoren, vooral naar Amerika. Niet minder dan 80 procent van de hele Britse uitvoer van motorfietsen kwam voor rekening van dit concern. Maar in 1971 namen de zaken abrupt een keer. De groep leed een kolossaal verlies. De bank moest er aan te pas komen. Met veel tamtam werd een nieuwe machine aangekon­digd, de 350 cc Bandit met bovenliggende nokkenas (bij Triumph als Fury gebracht) die het moest opnemen tegen de Japanse machines. Maar ook diet mocht niet meer baten. Mede door ingrijpen van de regering werd het restant van de BSA-groep ondergebracht in de nieuwe Norton Villiers Triumph groep en met BSA als onafhankelij­ke producent was het afgelopen. Zelfs de laatste loot aan de stam van beroemde motoren, de driecilinder BSA Rocket Three werd in 1973 uit de produktie genomen.